, Brussel, KVAB,2005, Paleis der Academien., paperback, Verhandelingen, 17, 288 pages.
Muziek, van het oude volkslied tot en met Schonberg en Stravinski. Daarover gaat het verhaal van 'Een licht achter den heuvel'. Aan de hand van teksten uit de jaren twintig en dertig worden de muzikale idealen van Vlaamse schrijvers, critici en componisten met elkaar geconfronteerd. Centraal staat niet de eigenlijke compositie of uitvoering van muziek, maar wel de verbeeldingswereld en geschiedenisvisie die het debat vaak al sinds de negentiende eeuw kleurden. Hoe dacht men toen over de polyfonie, Beethoven, Peter Benoit en zijn nationale muziek? In welke mate vond Wagner nog genade naast het impressionisme van Debussy? En hoe intens omarmden modernistische componisten de eigentijdse wereld in hun visie op muziek? Het verlangen naar muzikale zuiverheid liep als een rode draad door deze discussies heen. Het speelde uiteenlopende ideologieen in de kaart, maar zorgde ook voor raakvlakken en verzoening in een bewogen tijd. Met aandacht voor detail laat Staf Vos zien hoe de zuiverheidsmythe nu eens het nationale karakter of de lokroep van de natuur, dan weer de universele diepgang of de muzikale constructie betrof. 'Een licht achter den heuvel' toont zo hoe de moderne esthetica schoorvoetend veld won temidden van de weerbarstige, want maatschappelijk dienstbare romantische muziekbeleving.
Leuven, Universitaire Pers, 2009 Paperback, 160 x 240mm., 254pp. prima staat ISBN 9789058677532.
Sinds vijf eeuwen is beiaardmuziek een typisch kenmerk van de steden in de Lage Landen. De beiaard maakt zozeer deel uit van het klankbeeld dat hij nauwelijks nog wordt opgemerkt. Toch heeft precies zijn alomtegenwoordigheid ervoor gezorgd dat mensen allerhande betekenissen aan hem hebben toegekend. Die betekenissen overstijgen het domein van de 'zuivere' muziek. De beiaard werd beschouwd als de 'stem' van bevolkingsgroepen en als een symbool van de waarden die hun leden met elkaar deelden. Over de afbakening van die groepen en over de inhoud van die waarden bestonden echter uiteenlopende meningen en rezen conflicten. De beiaard werd dus onvermijdelijk een politiek instrument. In Belgie, een land dat doortrokken was van maatschappelijke tegenstellingen, werd hij dat meer dan waar ook. Soms was de beiaard een toonbeeld van burgerlijk-liberale waarden, dan weer van een strijdbaar katholicisme. Nu eens was hij Vlaams, dan weer Belgisch. Door de manieren te onderzoeken waarop de beiaard werd verbeeld, belichten de auteurs van dit boek de geschiedenis van Belgie dan ook vanuit een verrassende hoek.